Ba tiền đạo còn lại: Việt Nam bước vào trận tranh hạng ba bằng những gì chưa mất

Còi mãn cuộc vang lên khi tỉ số dừng lại ở 0-2. Trên khán đài, rất ít người đứng dậy ngay. Điều giữ người ta ngồi lại nằm ở chỗ khác: hàng công của đội tuyển Việt Nam đã mỏng đi từ trước khi quả bóng lăn. Một đội bóng vốn quen tấn công, giờ phải học cách tiết kiệm từng mũi nhọn, từng pha lên bóng.

Theo bản tin trận đấu, đội tuyển Việt Nam bước vào giải khu vực với hàng công vốn không dày. Hai cái tên lần lượt rời đi: Xuân Son dính chấn thương, Gia Hưng xin về vì lý do gia đình. Trong tay huấn luyện viên Kim Sang Sik lúc này chỉ còn đúng ba tiền đạo được gọi theo đúng nghĩa: Đình Bắc, Tài Lộc và Minh Hoàng. Phía bên kia, Thái Lan được đánh giá là tập hợp đầy đủ những cầu thủ mạnh nhất. Kết quả 0-2 đến khi một bên đã mỏng người, còn bên kia đủ lực.

Trận thua ấy khép lại cánh cửa vào chung kết. Đội tuyển Việt Nam chuyển sang trận tranh hạng ba gặp Pakistan. Mục tiêu đổi chiều: từ tranh ngôi vô địch sang giữ thể diện. Trong phòng thay đồ, người lên tiếng lại là Minh Khoa, cầu thủ vừa trở lại sau mười tám tháng vắng bóng. Anh nói về việc được khoác áo đội tuyển như một vinh dự, và mong người hâm mộ tiếp tục đứng về phía đội bóng.

Họ gọi đó là ngày hội. Với tôi, đó là cuộc vắng mặt được viết thành trường ca. Mỗi lần hàng công khuyết người, người ta lại nhìn thấy rõ hơn giá trị của những ai không còn ở đó.

Sự mỏng đi của hàng công không nằm ở số lượng, mà ở sự đa dạng vai trò. Mất Xuân Son và Gia Hưng không đơn thuần là trừ đi hai cái tên. Đó là mất hai kiểu tiền đạo khác nhau: một người làm điểm neo, giữ bóng và kết thúc trong vòng cấm; một người là phương án xoay tua, chạy chỗ và gây áp lực. Khi cả hai cùng vắng, ba cái tên còn lại không đủ để tạo ra nhiều cách đánh khác nhau.

Việt Nam rơi vào thế phụ thuộc một điểm tựa. Xuân Son giữ vai trò lớn hơn một tiền đạo: cậu là cả một hệ thống tấn công được xây quanh. Bóng dài, bóng bổng, phối hợp trung lộ, tất cả đều có thể quy về một người để kết thúc. Khi chấn thương buộc cậu rời sân, hệ thống mất luôn điểm đến cuối cùng. Ba tiền đạo còn lại phải gánh một vai trò mà trước đây cả đội chia sẻ.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở khu vực Đông Nam Á, một hàng công ba người thường đủ dùng cho vòng bảng. Nhưng khi bước vào trận cần bàn thắng, ba người ấy buộc phải đá liên tục, không có phương án dự phòng. Chỉ cần một chấn thương nữa, huấn luyện viên Kim Sang Sik sẽ không còn tiền đạo thay người đúng nghĩa.

Giới hạn của đội tuyển Việt Nam lúc này không nằm ở chiến thuật, mà ở con người. Không còn sự lựa chọn nào để đổi giữa sơ đồ hai tiền đạo và sơ đồ một tiền đạo trong lúc trận đấu diễn ra, vì làm vậy sẽ vắt kiệt quãng đường còn lại. Cánh cửa chiến thuật bị đóng lại từ phía băng ghế dự bị.

Khi tắt tiếng, người ta mới nghe rõ nhịp đập thật sự của một trận đấu. Bỏ qua những tiếng hò reo, điều còn lại của trận gặp Thái Lan là một hàng công đứng cách xa nhau, không ai giữ được bóng đủ lâu để đồng đội lên kịp.

Có một cách đọc dễ chịu hơn: Việt Nam gặp vận rủi. Mất người vì chấn thương, mất người vì lý do gia đình, rồi chạm đúng một Thái Lan đang ở đỉnh lực lượng. Cách đọc ấy không sai, nhưng nó dừng lại quá sớm. Thái Lan tập hợp đủ mạnh nhất, còn Việt Nam thì không. Khoảng cách ấy là chuyện lực lượng, chứ không phải chuyện may rủi.

Một giải đấu khuyết người không định nghĩa lại vị thế của bóng đá Việt Nam trong khu vực. Nhưng nó phơi ra một câu hỏi cũ: phía sau ba cái tên còn lại là ai? Nếu hàng công phải trông vào một vài cá nhân, thì mỗi lần người ấy vắng mặt, cả đội lại phải viết lại kế hoạch từ đầu.

Cũng cần nhìn thẳng vào nguồn tin. Bản tin trận đấu do đơn vị nắm quyền phát sóng giải đấu đăng tải, kèm lời mời theo dõi trên nền tảng của chính họ. Điều đó không làm sai lệch thông tin, nhưng đặt bài viết vào một dòng chảy thương mại. Đọc nó như bản tin tình hình đội bóng thì hợp lý hơn là đọc như một phân tích độc lập.

Tôi đã thấy một đứa trẻ khóc vì bị loại, và hiểu thể thao không chỉ là chiến thắng. Trận tranh hạng ba gặp Pakistan là một trận ít áp lực về thành tích. Đó cũng là cơ hội để thử những gì chưa từng thử: cho hàng công đá khác đi, cho những cái tên ít được chú ý cơ hội giữ bóng.

Điều đáng theo dõi nằm ngoài tấm huy chương hạng ba. Đó là việc đội tuyển Việt Nam sẽ trả lời thế nào cho câu hỏi để lại sau trận thua Thái Lan: khi một điểm tựa rời đi, đội bóng còn lại gì? Câu trả lời cho câu hỏi ấy sẽ định hình cách người ta nhớ về giải đấu này.