Bayley và Davies dẫn đội tuyển bóng bàn para Anh sang Pháp trước thềm giải vô địch thế giới

Trong một nhà tập ở Sheffield, tiếng bóng nện xuống mặt bàn rõ hơn tiếng người. Mười hai vận động viên bóng bàn para của Vương quốc Anh vừa khép lại giai đoạn huấn luyện mùa hè, và thế giới bên ngoài chỉ biết điều đó qua một thông báo ngắn: đội sẽ sang Pháp từ ngày 12 đến 16 tháng 9 để dự ITTF World Para Elite Yvelines, rồi tiến tới giải vô địch thế giới para tại Thái Lan vào tháng 11.

Tôi từng ngồi trong một sân thi đấu không có khán giả. Cái im lặng ở đó khác hẳn cái im lặng của một buổi tập. Nó không chờ đợi ai, không tha thứ. Nên khi đọc bản tin về chuyến đi Pháp, tai tôi vẫn nghe tiếng bóng nảy đều trên mặt vợt, chứ không phải tiếng hò reo sắp tới.

Đội hình gồm mười hai cái tên trải từ hạng 1 đến hạng 9 theo hệ thống phân loại chức năng của ITTF. Will Bayley — nhà vô địch thế giới hạng 7 — và Rob Davies — nhà vô địch châu Âu hạng 1 — là hai gương mặt được nhắc trước tiên. Phía sau họ là Jack Hunter-Spivey, Bly Twomey, Billy Shilton và những cái tên chỉ người theo dõi para table tennis mới nhớ nổi.

Shaun Marples, Quyền Giám đốc Thành tích của đội, gọi chuyến đi Pháp là cơ hội thi đấu quý giá và lần cuối cùng trước khi đội bước vào giải vô địch thế giới. Ông cũng nhắc tới trại huấn luyện ở Sheffield với phản hồi tích cực. Cách nói ấy chuẩn mực, an toàn, và đáng để mổ xẻ.

Cần nhớ một điều về hệ thống phân loại para: hạng từ 1 đến 9 xếp theo mức độ suy giảm chức năng, hạng càng nhỏ thì khiếm khuyết càng nặng. Hạng 1 của Davies thuộc nhóm ngồi xe lăn; hạng 7 của Bayley thuộc nhóm đứng. Hai người họ không cùng một sân, không cùng một đối thủ, không cùng một bài toán thể lực. Việc gộp họ vào một dòng tít xóa đi việc đội tuyển này thực chất gồm nhiều nhóm vận hành song song, mỗi nhóm có lịch trình và rủi ro riêng.

Giải ở Yvelines thuộc chuỗi World Para Elite — nhóm giải dành cho vận động viên có thứ hạng thế giới, không phải sân chơi vòng loại. Điểm ở đây ít hơn giải vô địch thế giới, nhưng đủ để dịch chuyển hạt giống.

Đây là chỗ bản thông cáo trở nên thú vị hơn vẻ ngoài của nó. Một đội đã có suất dự giải vô địch thế giới thì không cần chạy đua tích điểm để giành vé. Việc họ vẫn bay sang Pháp giữa tháng 9 nói lên rằng ban huấn luyện đang mua một thứ cụ thể: vị trí trong bảng đấu. Ở những hạng có ít vận động viên đẳng cấp cao, khoảng cách giữa hạt giống số 3 và số 6 có thể là khoảng cách giữa việc gặp một nhà vô địch ngay tứ kết và việc đi thẳng tới bán kết.

Tôi đã xem đủ nhiều bảng đấu para để biết may mắn ở đây không phải chuyện mê tín. Nó là kết quả của số điểm tích lũy trong mười tám tháng trước đó, được cộng trừ đến từng đơn vị. Một chuyến đi bốn ngày ở Pháp, nếu đi đúng, đổi lấy một nhánh đấu dễ hơn ở Thái Lan. Nếu đi sai — thua sớm, mất điểm, chấn thương — nó lấy đi thứ mà không trại huấn luyện nào trả lại được.

Cấu trúc đội hình cũng kể một câu chuyện. Bayley và Davies đều đã ở giai đoạn cuối của sự nghiệp thi đấu đỉnh cao. Bly Twomey, hạng 7, và Billy Shilton, hạng 8, thuộc thế hệ kế tiếp. Đây là đội hình của một chu kỳ chuyển giao diễn ra chậm rãi, và chuyến đi Pháp là phép thử đầu tiên xem lớp trẻ chịu được áp lực của một sân Elite hay không. Trại Sheffield tạo cảm giác an toàn; Yvelines thì không.

Một điểm ít được nói tới: với vận động viên para, rủi ro chấn thương không giống rủi ro của vận động viên bình thường. Tư thế ngồi cố định trên xe lăn đặt toàn bộ lực xoay lên vai và cổ tay. Nhóm đứng hạng 7 chịu tải lệch trục ở hông và đầu gối. Bốn ngày thi đấu liên tục ở Pháp, ngay trước giải vô địch thế giới hai tháng sau, là một canh bạc thể lực mà ban huấn luyện đã tính. Họ chọn đánh đổi, và đó là một lựa chọn.

Và còn chữ quyền trong chức danh của Shaun Marples. Quyền Giám đốc Thành tích nghĩa là vị trí ấy chưa được chốt. Một thông cáo tích cực trước giải vô địch thế giới, với phát ngôn về tinh thần đội và phản hồi tốt từ trại tập, đồng thời là một lá thư ứng tuyển gửi tới những người nắm ngân sách.

Chúng ta thường đọc những bản tin thế này như tin hành chính: ai đi, đi đâu, ngày nào. Nhưng cái được đàm phán trong đó không phải lịch trình. Đó là suất hạt giống, là thứ tự ưu tiên nguồn lực, là vị trí của từng vận động viên trong kế hoạch hai năm tới.

Điểm mù lớn nhất của cách đưa tin này là nó biến thể thao para thành câu chuyện về lòng kiên cường. Bayley và Davies được mô tả bằng chức danh vô địch, nhưng không ai hỏi họ đang thắng bằng cách nào, mất điểm ở đâu, đối thủ nào đang tiến sát. Không một dòng nào về kỹ thuật, về nhịp độ, về cách họ xử lý quả giao bóng xoáy ngang ở điểm 9-9.

Mỗi cầu thủ là một vũ trụ riêng; tôi chỉ là người mượn kính của họ để nhìn trận đấu. Nhưng nếu người ta chỉ đưa cho tôi cái kính có ghi chức danh, tôi sẽ chẳng nhìn thấy gì ngoài ánh phản chiếu của chính người trao.

Tuổi 31, tôi không còn tin vào sự trở lại; tôi tin vào sự tiếp tục. Chuyến đi Pháp của đội tuyển Anh không phải một màn tái xuất. Nó là một nhịp nữa trong chuỗi dài những nhịp mà không ai đếm. Điều đáng theo dõi từ ngày 12 đến 16 tháng 9 không phải huy chương, mà là việc Twomey và Shilton có đứng vững ở một sân Elite hay không, vì đó mới là thứ quyết định đội tuyển này còn tồn tại bao lâu sau khi Bayley và Davies rời bàn.