Havertz có đáng bị so sánh với Firmino? Dữ liệu giải mã cuộc chiến Neville - Carragher

Bàn thắng của Kai Havertz không nằm trong top những siêu phẩm đẹp nhất vòng đấu, nhưng nó đủ sức châm ngòi cho cuộc chiến nảy lửa nhất trên Sky Sports cuối tuần qua. Gary Neville và Jamie Carragher - hai con người chưa bao giờ ngại đối đầu trước ống kính - lao vào nhau chỉ vì một câu hỏi tưởng chừng đơn giản: Kai Havertz có thực sự là mối đe dọa, hay chỉ là kẻ ngụy trang bằng những pha chạy chỗ? Khi Carragher nhắc đến Roberto Firmino, Neville gạt phăng. Với Neville, Firmino là chuẩn mực của một tiền đạo hiện đại ở Liverpool: không cần ghi bàn vẫn khiến trung vệ đối phương khốn đốn. Còn Havertz? Neville nói rằng tiền đạo người Đức chỉ khiến trung vệ dời sang bên cạnh một chút, chứ không đủ làm họ kinh sợ. Carragher lập tức phản bác, viện dẫn chính bộ đôi Salah và Firmino từng tạo nên kỷ nguyên thành công cho Liverpool. Cuộc tranh luận ấy nhanh chóng vượt khỏi ranh giới một trận đấu, trở thành cuộc chiến về định nghĩa vai trò số 9 trong bóng đá hiện đại. Tôi giữ một câu nhắc cho chính mình: Atalanta là phép rửa, pressing là kinh, và tôi là kẻ tu hành dưới mái vòm xG. Câu ấy có nghĩa là trước khi nói về bàn thắng, tôi phải nói về khối pressing, về không gian và về cái giá mà mỗi pha lùi sâu phải trả. Firmino không ghi bàn nhiều như một số tiền đạo hàng đầu, nhưng tám năm của anh tại Liverpool là thước đo cho một kiểu trung phong hiện đại: lùi sâu, làm tường, kéo giãn trung vệ để dành không gian cho Mohamed Salah và Sadio Mane. Jurgen Klopp từng gọi anh là đứa con của pressing. Bất kỳ ai cũng có thể nhìn vào bảng thống kê bàn thắng để đánh giá Havertz, nhưng bảng thống kê không bao giờ kể trọn câu chuyện vì sao Arsenal cần một cầu thủ kiểu như vậy. Havertz đến Arsenal từ Chelsea với đầy hoài nghi. Chelsea phá kỷ lục chuyển nhượng nội bộ để đưa anh từ Bayer Leverkusen, rồi để anh ra đi trong im lặng. Arsenal bỏ ra một khoản phí lớn vào mùa hè, và nhiều người gọi đó là một canh bạc. Nhưng mùa giải trước, Havertz đặt dấu giày vào chức vô địch Premier League của Arsenal - một danh hiệu mà sân Emirates chờ đợi suốt nhiều thập kỷ. Mùa này, cậu ấy tiếp tục ghi bàn trong những trận đấu quan trọng. Sự thật nằm trên sân: khi Arsenal cần một người xuất hiện đúng lúc trong vòng cấm, Havertz luôn có mặt. Dữ liệu Premier League đưa ra bức tranh thú vị. Sau 166 trận tại Premier League, Havertz ghi 45 bàn - trung bình 0,27 bàn mỗi trận. Firmino, sau 256 trận, ghi 82 bàn - trung bình 0,32 bàn mỗi trận. Nhìn vào số tuyệt đối, Firmino vượt trội. Nhưng nếu chỉ dùng số bàn thắng để phân định vai trò, ta sẽ bỏ qua phần quan trọng nhất: Havertz và Firmino được mua về để làm những nhiệm vụ khác nhau. Firmino đứng trong hệ thống pressing toàn diện của Liverpool, người đầu tiên chặn đường chuyền của trung vệ đối phương. Havertz, dưới bàn tay Mikel Arteta, là mũi khoan di chuyển vào nửa không gian bên phải, kéo trung vệ ra khỏi vị trí để Martin Ødegaard và Bukayo Saka có thêm không gian. Theo dõi trực tiếp các trận đấu của Arsenal mùa này, tôi không thấy Havertz vùng vẫy giữa vòng cấm như một trung phong cổ điển. Tôi thấy cậu ấy lao theo đường chuyền của Saka, chạm bóng nửa nhịp trước khi trung vệ áp sát, rồi biến hành lang phải thành nơi hội tụ của những pha phối hợp tam giác. Bàn thắng gần nhất của Havertz là một ví dụ. Không phải cú sút xa sấm sét, không phải pha đánh đầu uy lực. Đó là pha chạy chỗ thông minh, đón bóng ở cự ly gần, xoay người và dứt điểm trước khi hậu vệ kịp giơ chân. Morgan Rogers rồi Martin Ødegaard cũng xuất hiện trong những tình huống mở khoá không gian đó. Bàn thắng chỉ là điểm cuối của một chuỗi di chuyển vô cùng kỷ luật. Vấn đề nằm ở chỗ Neville có thể đúng về mức độ đe dọa trực diện của Havertz, nhưng Carragher cũng đúng khi so sánh cậu ấy với Firmino. Firmino trong thời kỳ đỉnh cao không phải là trung phong khiến hàng thủ đối phương khiếp sợ bằng số bàn thắng. Anh khiến họ khiếp sợ bằng cách kéo họ ra khỏi vị trí, bằng khả năng chịu áp lực và xoay sở trong không gian hẹp. Havertz cũng đang làm điều tương tự tại Arsenal, dù với hình dạng khác. Cậu ấy không lùi quá sâu để nhận bóng như Firmino, mà di chuyển chéo vào vùng giữa trung vệ và hậu vệ cánh. Điều đó buộc trung vệ phải đưa ra lựa chọn: đi theo và để lộ khoảng trống phía sau, hoặc đứng yên và để Havertz đón đường chuyền thuận lợi. Chiến thuật là bản tường thuật của kẻ thắng, dữ liệu là bản thảo gốc của kẻ thua. Bản thảo ấy không chấm điểm cảm hứng; nó ghi lại vị trí, số phút và không gian. Khi Havertz rời khỏi vị trí trung phong cổ điển, Arsenal mất đi một điểm đến cho những đường tạt bổng, nhưng họ nhận lại sự linh hoạt để chuyển trạng thái giữa kiểm soát và phản công. Arteta không cần Havertz trở thành Firmino thứ hai. Arteta cần Havertz giữ vững vai trò của một số 9 biết kéo giãn hàng thủ, biết đè nén trung vệ bằng những pha chạy chỗ liên tục. Điểm mù lớn nhất trong cuộc tranh luận trên sóng truyền hình là họ quy mọi thứ về bàn thắng, trong khi bàn thắng chỉ là phần nổi của tảng băng. Neville nói về cái nhìn của trung vệ, về cảm giác an toàn khi bóng đi về phía Havertz. Cảm giác ấy không thể đo bằng xG, nhưng nó hiện diện qua cách hàng phòng ngự lùi sâu và chấp nhận nhường không gian ở hai biên. Hãy thử quan sát một trận đấu của Arsenal khi Havertz không thi đấu. Sự khác biệt không nằm ở số cú sút, mà nằm ở việc Saka thường xuyên bị hai cầu thủ kẹp chặt và Ødegaard ít có khoảng trống để xoay chuyển. Havertz không ghi nhiều bàn như Firmino, nhưng cậu ấy đang tạo ra thứ mà không một bảng xếp hạng nào dám ghi tên: không gian cho những người khác. Trong kỳ chuyển nhượng, người ta bắt đầu nhắc đến Viktor Gyokeres như một phương án thay thế tiềm năng. Mức giá giải phóng của cậu ấy nhanh chóng trở thành chủ đề bàn tán. Nhưng gắn Gyokeres vào Arsenal mà không nhìn vào cấu trúc pressing là một sai lầm. Arsenal không thiếu một trung phong ghi bàn; họ thiếu một cầu thủ biết di chuyển để kéo giãn khối phòng ngự. Havertz đang làm điều đó. Dữ liệu bàn thắng của anh không thuộc nhóm xuất sắc nhất, nhưng dữ liệu về vị trí và khả năng tạo không gian cho đồng đội sẽ nói điều ngược lại. Mỗi bảng dữ liệu là một bài kinh, nhưng đọc xong phải biết buông. Cuối tuần này, thay vì hỏi Havertz ghi bao nhiêu bàn, hãy hỏi anh ấy đã kéo bao nhiêu trung vệ khỏi vị trí để Ødegaard và Saka nhận thêm bóng ở khu vực nguy hiểm. Arsenal không cần một bản sao Firmino. Họ cần một Havertz tiếp tục chứng minh rằng mối đe dọa lớn nhất không phải lúc nào cũng nằm trên bảng tỷ số.