Arsenal – Chelsea: Cảnh sát London và cuộc cách mạng thầm lặng phía sau trận derby

Đã lâu rồi tôi mới đọc được một bài bóng đá mà nhân vật chính là những cảnh sát thầm lặng. The Guardian kể lại chiến dịch an ninh cho trận derby London giữa đương kim vô địch Premier League Arsenal và Chelsea bằng một khoảnh khắc không nằm trên sân cỏ: một spotter rời vị trí quan sát, chạy lên khán đài ép tim cứu sống một cổ động viên gặp sự cố. Không camera truyền hình nào ghi lại pha xử lý ấy, nhưng nó cho thấy ranh giới giữa người giữ trật tự và người phục vụ cộng đồng đang mờ đi. Với Cảnh sát Metropolitan (Met), trận cầu này được xếp loại rủi ro “medium medium” – nghĩa là mức trung bình, nhưng vẫn cần một kế hoạch riêng. Hơn 500 trận mỗi mùa được phân loại theo thang rủi ro, và quyết định không đến từ cảm tính. Trước giờ bóng lăn, 17 sĩ quan bóng đá chuyên trách của mỗi câu lạc bộ làm việc cùng 20 spotter địa phương. Họ họp trước trận, thống nhất “giọng điệu, phong cách” cho toàn bộ lực lượng, rồi dựa vào danh sách theo dõi để can thiệp từ sớm. Điều đáng chú ý là họ hạn chế tối đa việc phô trương cảnh sát chống bạo động. Met thường chi khoảng 23 triệu bảng mỗi năm cho an ninh bóng đá, nhưng chỉ thu hồi được khoảng 10% từ các dịch vụ cảnh sát đặc biệt mà câu lạc bộ trả phí. Phần còn lại là gánh nặng ngân sách công. Vì vậy, một sự chuyển dịch quan trọng đang diễn ra: Arsenal yêu cầu một đơn vị cảnh sát hỗ trợ túc trực bên trong sân và huy động 1.000 nhân viên an ninh riêng. Các biện pháp như đóng đường, ngăn phương tiện lao vào đám đông cũng ngày càng do phía đội bóng tự chi trả. Chi tiết gây tranh cãi nhất là thử nghiệm nhận diện khuôn mặt kéo dài hai giờ. Camera sinh trắc học quét người đi qua và so sánh với danh sách những người bị cấm đến sân cùng các đối tượng nguy hiểm. Với người làm an ninh, đây là cách tìm ra mối đe dọa trước khi nó kịp bùng phát. Với người bảo vệ quyền riêng tư, đây là vùng xám cần được kiểm soát chặt chẽ. Bài viết cũng nhắc đến đội ngũ chuyên trách về phòng chống bạo lực với phụ nữ và trẻ em gái túc trực trong ngày derby – tín hiệu cho thấy những hành vi lạm dụng mang tính phân biệt giới tính trên khán đài không còn được xem là chuyện nhỏ. Tôi dừng lại lâu nhất ở hình ảnh cảnh sát đến gặp gia đình của một người đang bị cấm tới sân. Thay vì chờ vi phạm xảy ra rồi mới xử lý, Met chọn cách nhắc nhở, giải thích và tạo cơ hội để người đó rút lui. Cách làm ấy nghe có vẻ mềm mỏng, nhưng thực chất là phòng ngừa có chi phí thấp hơn nhiều so với việc bố trí hàng trăm cảnh sát chống bạo động. Nhìn từ ngoài vào, người hâm mộ có thể thấy lạ vì một trận derby London lại không có không khí “đóng đinh” của lực lượng vũ trang. Nhưng sự im lặng có chủ đích đó lại là kết quả của một cuộc cách mạng không ai nhìn thấy. Khi cảnh sát biến mất khỏi khán đài theo thiết kế, nghĩa là họ đã chuyển sang giai đoạn ngăn chặn từ bên trong. Spotter không chỉ đọc kế hoạch của nhóm cổ động viên quá khích, họ còn đọc cả những tín hiệu “không tương tác” – một nhóm cổ động viên bỗng dưng im lặng bất thường có thể đang giấu điều gì đó. Tuy nhiên, thành công của mô hình vẫn là dấu hỏi. Chưa có số liệu công khai về số vụ gây rối đã được ngăn chặn nhờ spotter, cũng chưa rõ camera nhận diện khuôn mặt có thực sự khiến người bị cấm ngại đến sân hay không. Nhưng với những ai quan tâm đến sự bền vững của bóng đá Anh, câu chuyện từ The Guardian hé lộ một xu hướng rõ ràng: an ninh sân cỏ đang trở thành trách nhiệm chung giữa cảnh sát, câu lạc bộ và người hâm mộ. Có những cuộc cách mạng bắt đầu bằng một pha ghi bàn, nhưng cũng có những cuộc cách mạng thầm lặng bắt đầu từ một băng ghế dự bị – hay từ một camera quét qua khuôn mặt người hâm mộ. Trận derby London có thể kết thúc với tỉ số nào, bởi thước đo thực sự nằm ở việc ngày hôm sau có bao nhiêu người về nhà an toàn và kể lại trận đấu bằng niềm vui, thay vì nỗi sợ. Câu hỏi còn bỏ ngỏ là liệu các câu lạc bộ ở châu Á, trong đó có Việt Nam, có chịu nhìn vào mô hình này để thay đổi trước khi sự cố xảy ra?